85 ий эртале шиждеак …

Мотор вершӧран, шӱшпык йӱк дене темше, ший окан Лемде энер воктене верланыше, садеран, ломберан Тошто Торъял селаште, Петро кечын, Михаил Васильевич Пироговын да Елизавета Александровна Казанцеван эрге йочашт шочын.

 

 

Шочынам кенеж эрдене

Ужар ломбо йымалан.

Мланде он пелен сандене

Лонеш илыш шепкала. (Геннадий Пирогов)

  Ила гын, тений тудлан 85 ий лиеш ыле… Тошто Торъял калык шке ял писательжын Геннадий Михайлович Пироговын юбилей кечыжым садыгак палемдыш – эртыше изарнян верысе книгагудышто тудым шарныме усталык кас лие. Тышке толыныт родо тукымжо: пелашыже Римма Ивановна, Эльвира ӱдыржӧ, тукым шӱжарже – влак Инга ден Светлана, Олег шольыжо, Софья ден Артем уныкаже, пошкудыжо, тудын творчествыжым пагалыше да йӧратыше ен–влак.

Писательын илыш – корныжым, сылнымут усталыкшым толшо калык  шарналтышт. Сылнымут аланыш икымше ошкылым 50 –ше ийла тӱналтыште школышто тунеммыж годымак ыштен. Районысо «Ударник» (кызыт «Ялысе увер») газетеш шочмо вершӧр, пӱртӱс, колхоз илыш нерген кӱчык почеламутшо – влак чӱчкыдын савыкталтыныт. Шке мастарлыкшым тудо телевидений, печать органыште, радиошто шуарен шоген, журналист, писатель радамыштат лийын, самырык тукымымат возаш туныктен шоген.

Возымо произведений – влакшым утларакше йоча- влаклан пӧлеклен шоген – «Апшаткудышто» (1964 ий), «Шонанпыл» (1973), «Шошо пеледышын ямже» (1978) ойлымаш сборник – влакым луктын. А кугыен- влаклан «Шокшо мончаште» (1989 ий), «Корнымбал ломбо» (1994 ий), «Кочо мӱй» повесть ден ойлымаш – влакшым йӧратен лудыт.

Сылнымут автор Макартук Геня эсогыл пытартыш кечылажымат почеламут дене илен.

Шочынам ыле у деч у книг возаш,

Но пӱрыш мыламат шун рокыш возаш…

Нине корнылам блокнотышко эмлымверыште кийымыж годым возен коден да йымалныже ешарен: «Тиде оемым шӱгар ӱмбаке шогалтыме ыресеш сералташ ида мондо. Макартук Геня.» – теве тыге шарналтен ойлыш усталык касыште сылнымутмастарын пелашыже Римма Ивановна. – Тудын дене ме 30 ийым иленна, Айдемыжат пеш поро ыле, нигунамат туддеч торжа шомакым колалтын огыл. Мый шкемым пиалан айдемылан шотлем: пелашем дене мужыр кӧгӧрченла  йӧратен, вараксимла вычыматен иленна.

Геннадий Михайловичын моткочак поро да эре енлан полшаш ямде улмыж нерген ты касыште шукын ойлышт. Тидымак ненгыдемден ойлыш Эльвира ӱдыржӧ:

–  Чонемлан тыге ласка, поро. Мый   ачамын ялыштыже улам. Тиде вашлиймашке Тамбов ола гыч лӱмын толынам, Мый шке ачам дене кугешнем, кугешнем «писательын ӱдыржӧ» улам, манын огыл, а тудын айдеме койышыжлан верчын, тудын гай поро да пешак проста улмыжлан.

Тудын возен кодымо произведений – влакшым чыла лудынам. Ачам утларакшым ял илышым, колхоз виянмым ончыктен возен, а кызыт ынде колхозшат пытен, ялыштат калык иземын, тиде моткочак кумылым волта,  

Туге гынат, шке ял калык дечын моткочак вий- куатым налын каем. Марий улмем дене кугешнем!

Меат Тошто Торъял калык тыгай уста писатель дене кугешнена, тудын возен кодымо книга – влакшым   лудына, аралена, кужу ӱмыран лийыт манын, ӱшанен кодына. А уна – влак дене тыгерак чеверласышна:

85 ий эртале шиждеак,

85 ий вуча умыр кас,

Айыста угыч ик ешла тыгеак

Ушнена, манына: «Поро кас! /Г.Пирогов/